สัจจาภรณ์ ไวจรรยา poohkan(ผู้แต่ง กลอนวันแม่)

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 น่าเสียดายถ้าไม่รู้

    การเดินขึ้นเมรุ เพื่อวางดอกไม้จันทร์ ควรเดินเรียงแถวขึ้นไป เพื่อความเป็นระเบียบ

        เรียบร้อยและงดงาม หากเดินขึ้น ๒ แพว จะสะดวกในการวางดอกไม้จันทน์ และการ

        การลงจากเมรุทางบันไดทั้งสองข้าง อีกทั้งยังจะเป็นแบบแผนที่ดีงามให้แก่อนุชนรุ่น

        หลังต่อไป

    การไปร่วม,งานศพ, นอกจากจะไปเพื่อขอขมาโทษแ่ก่ผู้ตาย และการไปให้กำลังใจแก่

        ญาติของผู้ตายแล้ว ยังเป็นการไปเพื่อเจริญมรณานุสสติ ระลึกถึงความตายว่า ชีวิตนี้

        ตกอยู่ในกฎไตรลักษณ์ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ไม่ความประมาทในชีวิต สักวัน

        หนึ่งต้องเวียนมาถึงเราอย่างแน่นอน ควรเร่งสั่งสมบุญบารมี โดยการทำทาน รักษาศีล

        และเจริญภาวนา เพื่อให้ถึงพระธรรมกาย

การไปรดน้ำศพ

       ๑. แต่งกายไว้ทุกข์ตามความนิยมของสังคมท้องถิ่นนั้น ๆ

       ๒. การรดน้ำศพถือสืบกันมาว่า  ไปขอขมาโทษ  เพื่อจะได้ไม่มีเวรภัยต่อกัน

       ๓. นิยมรดเฉพาะท่านผู้มีอายุสูงกว่า หรือรุ่นราวคราวเดียวกันเท่านั้น

       ๔. ผู้มีอายุมากกว่าผู้ตาม ก็ไปร่วมงานให้กำลังใจเจ้าภาพ แต่ไม่นิยมรดน้ำศพ

วิธีปฏิบัติการรดน้ำศพคฤหัสถ์

       ๑. ถ้าอาวุโสมากกว่าตน ก่อนรดน้ำศพ นิยมนั่งคุกเข่าน้อมตัวลง ยกมือไหว้ พร้อมกับนึกขอขมาโทษต่อศพนั้นว่า              “หากได้ล่วงเกินท่าน ทั้งทางกาย วาจา ใจ ก็ดี ขอท่านโปรดอโหสิกรรมให้แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด”

        ๒. เมื่อยกมือไหว้ขอขมาแล้ว ถือภาชนะสำหรับรดน้ำด้วยมือทั้งสอง เทน้ำลงที่ฝ่ามือขวาของศพ

             พร้อมกับนึกในใจว่า  “ร่างกายที่ตามแล้วนี้ ย่อมเป็นอโหสิกรรมไม่มีโทษ เหมือนน้ำที่รดแล้วฉะนั้น”

        ๓. เมื่อรดน้ำศพเสร็จแล้ว นิยมน้อมตัวลงไหว้พร้อมกับอธิฐานว่า “ขอจงไปสู่สุคติเถิด”

วิธีปฏิบัติการรดน้ำศพพระสงฆ์

       ๑. นั่งคุกเข่าตามเพศกราบเบญจางคประดิษฐ์ ๓ ครั้ง พร้อมกับนึกขอขมาโทษว่า “หากได้ล่วงเกินท่าน               ทั้งทางกาย  วาจา  ใจ ก็ดี ขอท่านโปรดอโหสิกรรมให้แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด”

         ๒. เมื่อขอขมาโทษเสร็จแล้ว  พึงถือภาชนะด้วยทั้งสองเทน้ำรดลงที่ฝ่ามือขวาของศพ พร้อมกับนึกในใจว่า               “ร่างกายที่ตามแล้วนี้ ย่อมเป็นอโหสิกรรมไม่มีโทษ เหมือนน้ำที่รดแล้วฉะนั้น”

         ๓. เมื่อรดเสร็จแล้ว กราบเบญจางคประดิษฐ์อีก ๓ ครั้ง พร้อมกับนึกอธิฐานว่า “ขอจงไปสู่สุคติเถิด”

การไปงานตั้งศพบำเพ็ญกุศล

       ๑. นิยมแต่งกายไว้ทุกข์ตามความนิยมของสังคมท้องถิ่นนั้น ๆ

       ๒.นิยมนำพวงหรีดหรือกระเช้าดอกไม้ แจกันดอกไม้ หรือพวงดอกไม้ อย่างใดอย่างหนึ่งตามควร

             แก่ฐานะตนไปแสดงความเคารพด้วย

การแสดงความเคารพศพพระสงฆ์

        ๑. นิยมแต่งกายตามแบบเช่นเดียวกับศพคฤหัสถ์

        ๒. เมื่อวางเครื่องสักการะบูชาแล้ว นิยมนั่งคุกเข่าตามเพศ จุดธูป ๑ ดอก ประนมมือยกธูปขึ้นตั้ง

               ให้ปลายนิ้วหัวแม่มืออยู่ระหว่างคิ้ว ปลายนิ้วชี้จรดหน้าผากพร้อมกับตั้งใจขอขมาโทษ

        ๓. เมื่อขอขมาโทษแล้ว พึงปักธูป ณ ที่ปักธูป กราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ ๓ ครั้ง พร้อมกับนึกอธิฐาน

การไปงานเผาศพ

นิยมแต่งกายไว้ทุกข์ตามความนิยมของสังคมท้องถิ่นนั้น ๆ

ลำดับการขึ้นเมรุเผาศพ

         ๑. ถ้าเป็นงานพระราชทานเพลิงศพ นิยมขึ้นเมรุตามลำดับทางคุณวุฒิ คือผู้มียศถาบรรดาศักดิ์สูงกว่า

                ขึ้นไปเผาก่อน ผู้มีคุณวุฒิน้อยกว่าขึ้นภายหลัง

          ๒. ถ้าเป็นงาน,ฌาปนกิจศพ, นิยมขึ้นเมรุเผาศพตามลำดับทางวัยวุฒิ คือ อายุมากกว่าขึ้นไปเผาก่อน

                ผู้มีอายุน้อยกว่าขึ้นภายหลัง

การแสดงความเคารพศพของคฤหัสถ์

       ๑. ถ้ามีอาวุโสมากกว่าตน นิยมนำพวงหรีดไปด้วย เมื่อวางหวงหรีดแล้ว ถ้าแต่งเครื่องแบบราชการ

             นิยมยืนตรงโค้งคำนับ ถ้ามิได้แต่งเครื่องแบบ ยืนตรงน้อมตัวลงยกมือไหว้

       ๒. ถ้านำกระเช้าดอกไม้แจกันดอกไม้ หรือพวงหรีดดอกไม้ไปเคารพศพ  เมื่อวางกระเช้าดอกไม้แล้ว

              นิยมนั่งคุกเข่าราบ ทั้งเพศชายและหญิง จุดธูป ๑ ดอก ประนมมือยกธูปขึ้นจบ ให้ปลายนิ้วชี้อยู่ระหว่าง

              คิ้วตั้งจิตขอขมาโทษ (เหมือนดังที่กล่าวไว้แล้ว)

       ๓. เมื่อขอขมาแล้วพึงปักธูป ณ ที่ปัก นั่งพักเพียบหมอบกราบ กระพุ่มมือ (คือนั่งพับเพียบตะแคงตัว

              ข้างขวาหันหน้าไปทางศพ  วางมือขวาลงก่อน แล้ววางมือซ้ายลงแนบกับมือขวา ประนมมือตั้งอยู่กับพื้น     พร้อมกับหมอบให้หน้าผากลงจรด ล้นมือ) พร้อมตั้งใจอธิฐานแล้วลุกขึ้น

      หมายเหตุ : ถ้าเป็นผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องประกอบเกียรติศพนั้น ผู้ไปเคารพไม่ต้องจุดธูปบูชาศพ

วิธีปฏิบัติในการเผาศพ

        เมื่อขึ้นไปถึงเมรุแล้วนิยมยืนตรง ห่างจากศพประมาณ ๑ ก้าว ถ้าแต่งเครื่องแบบราชการนิยมยืนตรงโค้งคำนับ  ถ้าไม่ได้แต่งเครื่องแบบนิยมน้อมตัวลงยกมือไหว้พร้อมทั้งธูปเทียนดอกไม้จันทน์ในมือ (เฉพาะศพที่มีอายุมากกว่าหรือรุ่นราวคราวเดียวกัน) แล้วตั้งจิตขอขมาโทษ

        เมื่อตั้งจิตขอขมาโทษแล้วน้อมตัวลง วางธูป เทียน ดอกไม้จันทน์ที่เชิงตะกอนพร้อมกับพิจารณาถึงความตายว่า “ร่ายกายของเราแม้นี้แล ย่อมถึงความตายเป็นธรรมดาอย่างนี้  มีปกติเป็นอย่างนี้ ไม่ล่วงพ้นความตายอย่างนี้ไปได้”  จากนั้นยืนตรงโค้งคำนับหรือยกมือไหว้อีกครั้ง แล้วนึกอธิษฐานในใจว่า “ขอจงไปสู่สุคติเถิด”

        การที่ท่านผู้มีเกียรติทั้งหลายขึ้นไปทำพิธีเผาศพพร้อมกันนั้น  เป็นพิธีการแสดงความเคารพต่อศพเท่านั้น  ยังไม่ใช่พิธีการเผาศพ  แต่เมื่อเสร็จขั้นตอนแสดงความเคารพศพแล้ว นิยมให้วางศาคณาญาติ  มิตรสหาย  ผู้ใกล้ชิดกับผู้ตายขึ้นไปทำการเผาศพจริงอีกครั้ง  จึงเสร็จพิธีเผาศพบริบูรณ์

   พิธีศพ

                        ประเพณีเกี่ยวกับศพ มักจะผิดแผกแตกต่างกันไปตามความนิยมของบุคคลในท้องถิ่นนั้น ๆ แต่ส่วนใหญ่คงลักษณะการประกอบพิธีไว้เป็นแนวเดียวกัน จะนำมากล่าวพอเป็นแนวทางปฏิบัติเฉพาะบางตอน ที่อนุศาสนาจารย์ปฏิบัติช่วยเหลืออยู่เป็นประจำเท่านั้น

การตั้งศพ

            เมื่อตั้งศพและจัดดอกไม้ธูปเทียนประดับเรียบร้อยแล้ว ให้ตามไฟ (ตะเกียงมีโคมหรี่ไว้ปลายเท้า 1 คู่)

            ในพิธีทางราชการ   เมื่ออาบน้ำศพและนำศพขึ้นตั้งเรียบร้อยแล้ว จะนิมนต์พระ 10 รูป หรือ 20 รูป สดับปกรณ์ (บังสุกุล) จบแล้วถวายไทยธรรมพระสงฆ์อนุโมทนา กรวดน้ำ ก็เป็นเสร็จพิธี

 แต่ศพชาวบ้านทั่วไป ปัจจุบันนิยมนิมนต์พระสงฆ์มา 10 รูป หรือหลายรูปก็แล้วแต่ศรัทธาของเจ้าภาพ เมื่อพระมาถึงแล้ว ทอดผ้าบังสุกุลบนหีบศพ หรือบนที่ที่เตรียมไว้ นิมนต์พระชักผ้าบังสุกุล (จะเป็นผ้าไตร, จีวร, สบง, ผ้าเช็ดตัว, ผ้าเช็ดหน้า ก็ได้) เมื่อพระชักผ้าบังสุกุลแล้ว ก็เป็นอันเสร็จพิธีในตอนนี้

ลำดับพิธีในการสวดพระอภิธรรม

-  ได้เวลานิมนต์พระประจำที่

-  เจ้าภาพจุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย จุดเทียนธูป ณ ที่พระสงฆ์สวดพระอภิธรรม

   เสร็จแล้วจุดเทียนธูปบูชาหน้าศพ แล้วกลับมานั่ง 

-  พิธีกร อาราธนาศีล รับศีลจบแล้ว พระสงฆ์ก็เริ่มสวดพระอภิธรรมต่อไป

-  เมื่อถึงเวลาเลิกสวดประจำคืน พระสวดพระอภิธรรมจบสุดท้ายแล้ว พิธีกร

    เชิญเจ้าภาพถวายไทยธรรม แล้วชักผ้าภูษาโยง หรือด้ายสายสิญจน์

-  เจ้าภาพทอดผ้าบังสุกุล (ถ้ามี)

 -  พระสงฆ์ชักผ้าบังสุกุล

-  พระสงฆ์อนุโมทนา

-  เจ้าภาพกรวดน้ำ พระสงฆ์เดินทางกลับ

-  เสร็จพิธี

 การทำบุญ 7 วัน

            เมื่อเก็บศพไว้ครบ 7 วัน เช่น ตายในวันศุกร์ พอถึงวันพฤหัสบดีของสัปดาห์ต่อมา ก็นิมนต์พระ 7 รูป (พิธีทางราชการ 10 รูป) มาสวดพระพุทธมนต์เย็น ถวายอาหารบิณฑบาตเช้าในวันรุ่งขึ้น แล้วจะมีสดับปกรณ์ 

 (สวดมาติกาบังสุกุล) แสดงพระธรรมเทศนาต่อก็ได้ หรือทำในตอนเช้าหรือตอนเพล โดยไม่ต้องสวดมนต์เย็นก็ได้

ลำดับพิธีทำบุญ 7 วัน  (ทำบุญตอนเพล)

            การทำบุญ 7 วัน ถ้าทำวันเดียว ตายวันศุกร์ ให้ทำวันศุกร์สัปดาห์ต่อไป

                10.00 น.     -  พระสงฆ์ประจำอาสนะ

    -   เจ้าภาพจุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย แล้วไปจุดเทียนธูปหน้าศพ และกลับมานั่งที่เดิม

    -  อาราธนาศีล รับศีล อาราธนาพระปริตร แล้วฟังพระสวดพร้อมกัน (ถ้ามีพิธีเทศน์ติดต่อกันไป)

    -  อาราธนาพระปริตรต่อทันที ส่วนศีลนั้นอาราธนาและรับศีลตอนมีเทศน์

               11.00 น.     -  ถวายภัตตาหารเพลพระที่สวดพระพุทธมนต์

               12.00 น.     - พระฉันเสร็จ นำเครื่องไทยธรรมเทียบแล้ว เชิญเจ้าภาพถวาย

 -  เก็บไทยธรรมแล้ว ชักผ้าภูษาโยง

    -  เจ้าภาพทอดผ้าบังสุกุล (ถ้ามี)

    -  พระชักผ้าบังสุกุลแล้ว พระสงฆ์อนุโมทนา เจ้าภาพกรวดน้ำ

 -  เจ้าภาพจุดเทียนธูปที่โต๊ะบูชาก่อน แล้วจุดเทียนประจำกัณฑ์เทศน์ (เทียนส่องดูหนังสือเทศน์)

               13.30 น.     -  พระเทศน์ขึ้นธรรมาสน์

    -  อาราธนาศีล อาราธนาธรรม

  -  เมื่อพระเริ่มเทศน์ด้วยการบอกศักราชก่อน ระหว่างนี้เจ้าภาพจุดเทียนเครื่องห้า (เครื่องทองน้อย)

        ของศพก่อนแล้ว จุดเครื่องห้าของเจ้าภาพ หรือจะจุดติดต่อจากจุดเทียนประจำกัณฑ์เทศน์

        หรือจุดระหว่างอาราธนาธรรมก็ได้

  -  พระสงฆ์แสดงธรรมจบ เจ้าภาพไปจุดเทียนธูป ณ ที่เบื้องหน้าพระสงฆ์สวดรับเทศน์

        พระสงฆ์ 4 รูป (ถ้ามี) สวดธรรมคาถาต่อจนจบ

    -  เจ้าภาพถวายไทยธรรม เจ้าหน้าที่เก็บไทยธรรมแล้วชักผ้าภูษาโยง

  -  พระสงฆ์ทอดผ้าบังสุกุล (ถ้ามี)

    -  เจ้าภาพกรวดน้ำ พระสงฆ์อนุโมทนา แล้วเดินทางกลับ

    -  เสร็จพิธี

การทำบุญ 50 วัน 100 วัน

พิธีทำบุญ 50 หรือ 100 วัน ก็ทำเช่นเดียวกับพิธีทำบุญ 7 วัน ดังที่กล่าวมาแล้ว

การบรรจุศพ

เมื่อเจ้าภาพได้บำเพ็ญกุศลครบ 3 วัน 7 วัน 50 วัน 100 วันแล้ว ยังไม่ทำฌาปนกิจ จะต้องเก็บไว้เพื่อรอญาติ รอโอกาสอันเหมาะสม ก็นิยมเก็บศพไว้ที่บ้านหรือที่วัด ก็สุดแต่จะสะดวก ถ้าเก็บไว้ที่วัด ก็นิยมการบรรจุศพ พิธีบรรจุศพก็ไม่มีอะไรมาก เมื่อเจ้าภาพบำเพ็ญกุศลครบ 3, 5, 7, 50, 100 วัน หรือมากกว่านั้นแล้ว พอได้เวลา (ส่วนมากเวลา 15.00 - 17.00) ก็นำศพไปยังสถานที่

บรรจุนำหีบศพเข้าที่เก็บ แต่ยังไม่ปิดที่เก็บ เชิญแขกเข้าเคารพ โดยเจ้าภาพจัดหาดินเหนียวก้อนเล็ก ๆ ห่อกระดาษดำ และกระดาษขาวใส่ถาดไว้ เพื่อแจกแขกคนละก้อน จะมีดอกไม้ด้วยก็ได้ เมื่อแขกนำดินเหนียวและดอกไม้ไปวางเคารพศพแล้ว เจ้าภาพก็ทอดผ้าบังสุกุลปากหีบศพ และนิมนต์พระสงฆ์ชักผ้าบังสุกุล (หรือทอดผ้าบังสุกุลก่อนเชิญแขกเข้าเคารพศพก็ได้) พระสงฆ์ชักผ้าบังสุกุลแล้วก็เก็บ เป็นอันเสร็จพิธี ผู้จัดการฌาปนสถานก็จัดการปิดที่เก็บหีบศพต่อไป

    การ,ฌาปนกิจศพ,

            การ,ฌาปนกิจศพ,หรือการเผาศพ เมื่อถึงเวลาที่เจ้าภาพกำหนดแล้ว ก็ติดต่อเจ้าหน้าที่ฌาปนสถาน และออกบัตรเชิญ โดยกำหนดวันเวลา

 ให้ผู้เคารพนับถือทราบทั่วกัน

            เมื่อชักศพขึ้นตั้งอย่างที่ทำคราวถึงแก่กรรมแล้ว จะมีพระสวดพระอภิธรรมก่อนฌาปนกิจสัก 3 วัน 7 วันอีกก็ได้ หรือจะทำเพียงวันเดียวก็ได้ แต่ทำกันอยู่ทั่ว ๆ ไปนิยมตั้งศพทำบุญในตอนเช้าวันฌาปนกิจแล้วเพื่อตัดภาระ

 ลำดับพิธี,ฌาปนกิจศพ,

               09.00 น.     -  เชิญศพขึ้นตั้งบนศาลาบำเพ็ญกุศล

               10.15 น.     -  นิมนต์พระสงฆ์ประจำที่อาสน์สงฆ์

                10.20 น.     -  เจ้าภาพจุดเทียนธูปพระรัตนตรัย

               10.25 น.     -  อาราธนาพระปริตร

               10.30 น.     -  พระสงฆ์สวดพระพุทธมนต์

               11.00 น.     -  ถวายภัตตาหารเพล

    -  ถวายเครื่องไทยธรรม

    -  พระสงฆ์อนุโมทนา

                12.00 น.     -  เลี้ยงอาหารกลางวันญาติมิตร และแขกที่มาในงาน

               14.00 น.     -  นิมนต์พระเทศน์ขึ้นพักบนอาสน์สงฆ์

               14.05 น.     -  เจ้าภาพจุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย เทียนกัณฑ์เทศน์, เทียนธูปหน้าศพ

   -  อาราธนาศีล, อาราธนาธรรม (เทศน์ธรรมดาหรือเทศน์แจงก็ได้)

               14.10 น.     -  พระสงฆ์แสดงพระธรรมเทศนาจบแล้ว ถวายกัณฑ์เทศน์

              15.00 น.     -  นิมนต์พระสงฆ์ 10 รูป (หรือจำนวนตามแต่นิมนต์) ขึ้นอาสน์สงฆ์พร้อมกัน

 -  มาติกาบังสุกลุ

               15.30 น.     -  เคลื่อนศพเวียนเมรุ 3 รอบ พระสงฆ์นำศพ 1 รูป

               15.45 น.     -  เชิญศพขึ้นสู่เมรุ

                16.00  น.     -  แถวกองเกียรติยศเข้าที่พร้อมหน้าเมรุ (ถ้าเป็นศพที่ต้อง

จัดกองเกียรติยศ)

    -  อ่านคำไว้อาลัย (ถ้ามี) (ท้ายคำไว้อาลัยมียืนไว้อาลัยศพที่มีกองเกียรติยศไม่

  ต้องเชิญยืนไว้อาลัย)

    -  เจ้าภาพเชิญแขกผู้ใหญ่ทอดผ้าบังสุกุล โดยจัดลำดับจากผู้มีอาวุโสน้อยไปหาผู้มีอาวุโสขึ้นไปตามลำดับ

     -  ประธานในพิธีทอดผ้าบังสุกุลหน้าศพ

    -  ประธาน ฯ (กรณีพระราชทานเพลิงศพ ให้ถวายคำนับยังทิศที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวประทับ ฯ

        ในวันนั้น) วางกระทงดอกไม้ (เครื่องขมา)

  -  เป่าแตรนอน 1 จบ (กรณีจัดกองเกียรติยศ)

    -  เจ้าหน้าที่เพลิงหลวงส่งธูปเทียน และดอกไม้จันทน์ให้ประธาน ฯ (ทำในเขตกรุงเทพ ฯ)

    -  ประธาน ฯ ลงจากเมรุ

  -  เจ้าภาพเชิญแขกขึ้นประชุมเพลิง

    -  เสร็จพิธี

               หมายเหตุ     -  ตามตัวอย่างนี้เป็นศพทหารซึ่งต้องมีกองเกียรติยศ ถ้าเป็นศพไม่มีกองเกียรติยศ

   ก็ต้องตัดรายการเกี่ยวกับกองเกียรติยศออก

    -  ศพที่มีกองเกียรติยศ ไม่ต้องเชิญยืนไว้อาลัยหลังอ่านคำไว้อาลัย

    -  รายการนี้สมมติขึ้นเต็มอัตรา ซึ่งยังย่อส่วนได้เพื่อการประหยัด เช่น

  ตัดพิธีสวดมนต์เลี้ยงพระตอนเช้าออกได้ คงเหลือพิธีเทศน์มาติกาบังสุกุลตอนบ่าย

    -  และตัวอย่างนี้ตั้งศพทำบุญที่วัด ถ้าตั้งศพทำบุญที่บ้านก่อน แล้วเคลื่อนศพมาที่วัดในวันนั้น

        ก็เดินเวียนเมรุแล้วนำศพขึ้นเมรุต่อไป

 -  เวลาเปลี่ยนแปลงได้ตามความเหมาะสม

    -  หากมีผ้าทอดจำนวนหลายผืน จะเชิญญาติและแขกผู้ใหญ่ทอดก่อนอ่านคำ

ไว้โดยเหลือไว้สำหรับประธาน ฯ 1 ผืน หรือ 1 ไตร

การเก็บอัฐิ

            เมื่อจัดการฌาปนกิจเสร็จแล้ว การเก็บอัฐิ บางรายในตอนเย็นวันเผาเลย ทั้งนั้น เพื่อจะฉลองเสร็จในคราวเดียวกัน โดยเก็บอัฐิในเวลาประมาณ 19.00 น. แล้วนำไปตั้งบำเพ็ญกุศลเช่นเดียวกับพิธีก่อนเผาในคืนวันนั้น เวลาประมาณ 20.00 น. นิมนต์พระสวดพระพุทธมนต์ รุ่งขึ้นถวายภัตตาหารเช้า แล้วนำอัฐิไปบรรจุหรือเก็บกลับบ้าน ก็เป็นเสร็จพิธี แต่ส่วนมากเก็บอัฐิในวันรุ่งขึ้น เช่นเดียวกับพิธีทางราชการ

            สำหรับชนบทบางที่ นิยมเก็บในวันที่ 7 จากวันเผา แล้วนำไปบำเพ็ญกุศลดังกล่าวมา

การเดินสามหาบ

           การเดินสามหาบ ก็คือ พิธีเก็บอัฐินั่นเอง แต่เป็นพิธีเก็บอัฐิแบบเต็มหรือแบบพิเศษ ซึ่งก็มีอยู่หลายรูปแบบ ซึ่งจะกล่าวต่อไป

 รุ่งขึ้นเช้า เจ้าภาพไปเก็บอัฐิ เตรียมเครื่องบูชาและเครื่องสามหาบไปด้วย คือ เครื่องทองน้อย (ธูป 1  เทียน 1  ใส่เชิงเล็กและดอกไม้ทำเป็น 3 พุ่ม) 1 ที่,  สุหร่าย (ขวดโปรยน้ำ)   ใส่น้ำอบไทย 1 ขวด   พานใส่เงิน (เศษสตางค์) 1 พาน และที่ที่จะใส่อัฐิ ของเหล่านี้วางไว้ตรงข้างศีรษะอัฐิ

 เมื่อพร้อมกันแล้วก็ตั้งต้นเดินสามหาบ คือ มีของไปถวายพระ เลี้ยงพระ 3 ชุด ชุดที่หนึ่งมีไตรครอง เป็นประเภทเครื่องนุ่งห่ม ชุดที่สองที่มีสำรับคาว 1 หวาน 1 เป็นเครื่องกิน ชุดที่สามมีหม้อข้าวเตาไฟเครื่องใช้

หรือจะจัดสามหาบอีกหนึ่งก็ได้คือ จัดให้มีหม้อข้าวเชิงกราน และพริก หอม กระเทียม ฯลฯอยู่ในสาแหรกข้างหนึ่ง สาแหรกอีกข้างหนึ่งมีของคาวหวาน และเหมือนกันอย่างนี้ทั้งสามหาบ จัดให้บุตรหลานหรือเครือญาติ 3 คน เป็นผู้หาบคนละหาบ

            หรือสามหาบอีกแบบหนึ่ง จัดคนขึ้น 9 คน แบ่งเข้าชุด 3 คน ต่อ 1 ชุด ชุดหนึ่ง ๆ มีดังนี้คือ ถือไตร 1คน, ถือจาน ช้อนซ่อม แก้วน้ำ 1 คน, หาบสำรับคาวหวาน 1 คน จัดอย่างนี้ทั้ง 3 ชุด เดินเวียนเมรุคนละหรือชุดละ 3 รอบ เวลาเดินให้กู่กันด้วยตามวิธีชาวป่า เรียกกันว่า "วู้ ๆ ๆ" คนและ 3 ครั้ง แล้วจึงนำสามหาบขึ้นตั้งยังอาสน์สงฆ์ 

 เมื่อเดินสามหาบแล้วก็ขึ้นไปเก็บอัฐิ จุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัยแล้ววางไตร 3 ไตรบนผ้าคลุมอัฐินั้น แล้วนิมนต์พระสงฆ์ขึ้นไปชักผ้าบังสุกุลนั้น จากนั้นจึงเปิดผ้าคลุมออกพรมน้ำอบ และเก็บอัฐิใส่ที่ที่เตรียมไว้ แล้ววางบนพาน ส่วนเถ้าถ่านคือ อังคารรวบรวมใส่ผ้าขาวที่รองนั้น รวบชายขึ้นห่อใส่ในที่ใส่อังคารที่เตรียมไป  แล้วเชิญอัฐิและอังคารกลับลงมาตั้งที่ทำบุญ เลี้ยงพระสามหาบและบังสุกุล แล้วก็เป็นอันเสร็จงาน หรือถ้าไม่มี 3 หาบ ก็เก็บอัฐิอังคารและบังสุกุล ณ ที่นั้น เป็นอันเสร็จพิธี ตอนที่ลงจากเมรุแล้วขึ้นบันไดบ้าน เมื่อถึงบ้านนั้น เจ้าภาพจะโปรยเศษสตางค์เป็นการให้ทานด้วย   

แปรธาตุ

            ประเพณีเกี่ยวกับการเก็บอัฐิมีอยู่ว่า เมื่อถึงเวลาเก็บอัฐิ จะเป็นในวันเผา หรือในวันรุ่งขึ้น หรือ 3 วัน 7 วัน หลังจากเผาเสร็จก็ตาม ครั้งแรกให้ทำกองกระดูกให้เป็นรูปคนนอนหงาย หันศีรษะไปทางทิศตะวันตก        สมมติว่าตาย แล้วนิมนต์พระมาบังสุกุล ตอนนี้เรียกว่า "บังสุกุลตาย" จะมีผ้าทอดก็ได้ หรือไม่มีก็ได้ พระสงฆ์จะพิจารณาว่า "อนิจฺจา วต สงฺขารา อุปปาทวยธมฺมิโน อุปปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺ ติ เตสํ วูปสโม สุโข" เมื่อพระพิจารณาจบแล้ว ก็ให้ทำรูปอัฐินั้นใหม่ เป็นรูปคนหันศีรษะไปทางทิศตะวันออก สมมติว่าเกิด แล้วเจ้าภาพก็ใช้ช้น้ำหอมประพรมโปรยด้วยดอกไม้และเงินทอง นิมนต์พระสงฆ์บังสุกุลอีกครั้งหนึ่ง คราวนี้เรียกว่า "บังสุกุลเป็น" พระสงฆ์บังสุกุลว่า "อจิรํ วตยํ กาโย ปฐวึ อธิเสสฺสติ ฉุฑฺโฑ อเปตวิญฺญาโณ นอรตฺถํ วกลิงฺครํ" แล้วทำการเก็บอัฐิ 

เมื่อเก็บอัฐิตามต้องการแล้วอัฐิที่เหลือรวมทั้งเถ้าถ่านก็รวบรวมไปบรรจุ, ทิ้งแม่น้ำหรือฝังในที่เหมาะสมต่อไป

ทำบุญอัฐิ(ออกทุกข์)

            เมื่อเก็บอัฐิเสร็จตอนเช้า และนำอัฐิไปถึงบ้านแล้ว จะทำบุญในวันนั้นทีเดียว หรือจะพัก 3 วัน หรือ 7 วัน จึงทำก็ได้ รายการมีสวดมนต์เลี้ยงพระสงฆ์ บังสุกุล เทศน์ มีตักบาตรน้ำมนต์ เดินสายสิญจน์ เพราะเป็นการทำบุญเรือนให้เป็นสิริมงคลแก่ผู้อยู่ข้างหลัง ในการทำบุญอัฐิ (ออกทุกข์) เจ้าภาพแต่งกายสีต่าง ๆ จากสีขาว - ดำได้ 

 หลักเกณฑ์การจัดกองทหารเกียรติยศสำหรับศพทหารซึ่งเสียชีวิตในขณะประจำการ

        การปฏิบัติของประธาน และผู้เข้าร่วมพิธี ในพิธีต่าง ๆ และระเบียบปฏิบัติราชการบางเรื่องที่ควรทราบ และถือปฏิบัติดังต่อไปนี้

โอกาสในการจัดกองทหารเกียรติยศ

         สำหรับทหารซึ่งเสียชีวิตในขณะประจำการนั้น ให้จัดกองทหารเกียรติยศเมื่อเวลาเผาหรือฝัง ตามลัทธิศาสนาของผู้เสียชีวิต แต่ให้งดจัดสำหรับศพทหาร ซึ่งเสียชีวิตเนื่องจากตนเองกระทำความผิด หรือประพฤติชั่ว

 การจัดกำลังของกองทหารเกียรติยศ   กรณีศพทหารเมื่อเวลาเผาหรือฝัง ให้จัดกำลังดังนี้

            ศพทหารชั้นนายพันขึ้นไป ให้จัดกำลัง 1 กองร้อย (3 หมวด) ถือปืนเล็กล้วน มีแตรเดี่ยว และแตรวง (ถ้ามี)

            ศพทหารชั้นนายร้อย ให้จัดกำลังกึ่งกองร้อย (2 หมวด) ถือปืนเล็กล้วน มีแตรเดี่ยว 

            ศพนายทหารชั้นประทวน และศพนักเรียนทหาร ซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้ว จะได้เป็นนายทหารสัญญาบัตร ให้จัดกำลัง 1 หมวด (2 หมู่) ถือปืนเล็กล้วน มีแตรเดี่ยว

        ศพพลทหาร และศพนักเรียนทหาร ซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้ว จะได้เป็นนายทหารประทวน ให้จัดกำลัง 1 หมู่ (10 คน) ถือปืนเล็กล้วน มีแตรเดี่ยว

        กรณีการจัดกองทหารเกียรติยศสำหรับศพทหารนั้น ถ้ามีหลายศพในที่เดียวและเวลาเดียว ซึ่งจะต้องทำการเคารพศพพร้อมกัน ให้จัดกำลังตามอัตราของศพที่มียศสูง แต่เพียงรายเดียว นอกจากนั้นการจักกองทหารเกียรติยศสำหับศพทหาร ให้พยายามจัดทหารจากหน่วย หรือเหล่าเดียวกับผู้เสียชีวิต หรือจัดจากหน่วยที่ผู้เสียชีวิตเคยบังคับบัญชา หรือเคยประจำมาแต่ก่อน

        การแต่งเครื่องแบบของกองทหารเกียรติยศสำหรับศพทหาร ให้แต่เครื่องแบบฝึกสวมถุงมือสำหรับนายทหารชั้นจ่านายสิบขึ้นไป ให้คาดกระบี่ โดยมีลายละเอียดของเครื่องแต่งกายเช่นเดียวกับของทหารเกียรติยศ ในการต้อนรับ และส่งผู้บังคับบัญชาของทหาร ดังนี้

            รองในหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว มีสายรักคางหนังสีขาว

            เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว และผ้าพันคอสีน้ำเงินอ่อน ยกเว้นทหารซึ่งจัดเป็นกองทหารเกียรติยศ ที่สังกัด รร.จปร.ใช้ผ้าพันคอบานเย็น

กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึก

            เข็มขัดหนังสีขาว หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน พื้นเกลี้ยงมีรูปเครื่องหมายกองทัพบก ดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด

 รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก

            สายนกหวีดทำด้วยด้ายถักหรือไนล่อนถักสีขาว ลักษณะเป็นสายถัก 4 สาย และสายเกลี้ยง 1 สาย โดยสายถัก 2 สาย เป็นบ่วงคล้องใต้แขนซ้าย ส่วนสายถัก 2 สายทำเป็นบ่วงขนาดใหญ่ และเล็กห่างกันพองาม พาดต้นแขนซ้าย ปลายสายเกลี้ยงให้ติดตุ้มโลหะสีทอง 1 ตุ้ม เมื่อใช้สายนกหวีดนี้ไม่ใช้สายยงยศอย่างอื่นอีก

 ซองกระบี่ หรือซองดาบทำด้วยหนังสีขาว

            ถุงมือสีขาว

            สายสะพายปืนทำด้วยหนังสีขาว                                                             สำหรับกองทหารเกียรติยศสำหรับศพทหาร ให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ด้วย

    การปฏิบัติของกองทหารเกียรติยศสำหรับศพทหารในงานพระราชทานเพลิงศพ หรืองานฝังศพทหาร

 การแสดงความเคารพของกองทหารเกียรติยศ

        กองทหารเกียรติยศซึ่งจัดไปเคารพศพ ให้แสดงการเคารพศพในเวลาเผา หรือฝังโดยให้แตรเดี่ยวเป่าเพลงนอน 1 จบ แล้วให้หน่วยทหารเคารพศพกระทำวันทยาวุธ แตรวงหรือแตรเดี่ยวบรรเลงเพลงเคารพ เมื่อจบแล้วทำเรียบอาวุธ คงอยู่ในท่าตรง ถ้ามีแตรวงให้บรรเลงเพลงโศก 1 จบ จึงเสร็จการปฏิบัติ

        การปฏิบัติของกองทหารเกียรติยศ และผู้ที่ได้รับเชิญให้เป็นประธานในงานพระราชทานเพลิงศพทหาร

 ผบ.กองทหารเกียรติยศ นำกองทหารเกียรติยศเข้าประจำที่แล้วสั่งแถวเรียบอาวุธ และให้กองทหารเกียรติยศหันเข้าหาศพ เสร็จแล้ว ผบ.กองทหารเกียรติยศสั่งติดดาบและยืนรอเวลาจนกว่าพิธีกรอ่านประกาศเกียรติคุณ (ประวัติโดยย่อ) ของผู้ที่ได้รับพระราชทานเพลิงศพเจ้าภาพจะเชิญผู้บังคับบัญชา หรือผู้เป็นประธานในพิธีของงานพระราชทานเพลิงศพให้ขึ้นเมรุ เพื่อจะทอดผ้ามหาบังสุกุลเมื่อประธานในพิธี ฯ ได้ทอดผ้ามหาบังสุกุล และลงจากเมรุแล้วประธานในพิธีฯ ต้องหันหน้าไปทางทิศที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวประทับ ถวายคำนับแล้วรับเครื่องขมาศพ (กระทงข้าวตอก และกระทงดอกไม้) จากพนักงานพระราชพิธีของสำนักพระราชวัง ไปวางที่ฐานฟืนหน้าหีบศพ ขณะที่ประธานฯ 

วางดอกไม้ ผบ.กองทหารเกียรติยศจะสั่งให้กองทหารเกียรติยศจะสั่งให้กองทหารเกียรติยศแถวตรง แตรเดี่ยวเป่าเพลงนอน 1 จบ จบแล้วประธานฯ หยิบธูปเทียน ตอกไม้จันทน์ จุดเพลิงพระราชทานจากโคมไฟที่เจ้าพนักงานพระราชทานถือเชิญไปสอดวางลงในใต้พื้นรองศพ ผบ.กองทหารเกียรติยศ จะสั่งให้กองทหารเกียรติยศแสดงความเคารพ โดยใช้คำบอกว่า “ตรงหน้า ระวัง วันทยาวุธ” แตรเดี่ยวเป่าเพลงเคารพ 1 จบ ประธานในพิธีฯ คำนับศพ 1 ครั้ง แล้วหันหน้าไปทางทิศที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวประทับอยู่ ถวายคำนับ 1 ครั้ง แล้วเดินลงจากเมรุ 

จากนั้นผบ.กองทหารเกียรติยศ จะสั่งเรียบอาวุธ ปลดดาบ วงดุริยางค์บรรเลงเพลงโศก 1 จบ และสั่งให้กองทหารเกียรติยศทำซ้ายหรือขวาหันแบกอาวุธ แล้วเดินออกจากพื้นที่ จึงเสร็จการปฏิบัติ

การปฏิบัติของกองทหารเกียรติยศและผู้ที่ได้รับเชิญให้ประธานในงานเผาศพทหาร

        การปฏิบัติของกองทหารเกียรติยศ ในงานเผาศพทหาร จะมีขั้นตอนคล้ายคลึงกับการปฏิบัติในงานพระราชทานเพลิงยศทหาร ในข้อ 4.2 ทั้งในส่วนของประธานและของกองทหารเกียรติยศ ยกเว้น ประธานในพิธีของงานไม่ต้องถวายคำนับ และรับเครื่องขอขมาศพจากพนักงานพระราชพิธีของสำนักพระราชวังไปวางที่ฐานพื้นหน้าหีบศพ

           นอกจากทหารซึ่งเสียชีวิตในขณะประจำการ หรือในระหว่างปฏิบัติหน้าที่ราชการจะได้รับการจัดกองทหารเกียรติยศ สำหรับศพทหารในเวลาเผาศพหรือฝังศพแล้ว เมื่อเวลาประกอบพิธีบำเพ็ญกุศลทางศาสนา กห. ยังได้จัดให้มียามเกียรติยศศพทหารแก่ทหาร ซึ่งเสียชีวิติในการรบ หรือเนื่องจากการรบ หรือซึ่งเสียชีวิตในระหว่างปฏิบัติหน้าที่ราชการในกรณีอื่น ซึ่งทางราชการพิจารณาเห็นว่า เป็นผู้ประกอบคุณงามความดี สมควรยกย่องเชิดชูเกียรตินั้น โดยจัดให้มียามคู่ 1 คู่ หรือ 2 คู่ ยืนเป็นผลัดประจำตลอดเวลาที่บำเพ็ญกุศลและให้เริ่มก่อนพิธีประมาณ 30 นาที และเลิกเมือการบำเพ็ญกุศลเสร็จเรียบร้อยแล้ว ทั้งนี้เพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้ตายที่ได้เสียสละอย่างสูง และให้ประชาชนทั่วไปได้ทราบด้วย 

การแต่งกายของยามเกียรติยศศพทหารนี้ ให้แต่งกายด้วยเครื่องแบบฝึก สวมรองในหมวกเหล็ก ถืออาวุธประจำกายในท่าสำรวม และแสดงความอาลัยโดยตั้งพานท้ายปืนขึ้นข้างบน มือทั้งสองประสานวางบนพานท้ายปืนก้มหน้ามองพื้นในทิศทางตรงหน้า หันหน้าไปยังทางที่ตั้งศพ

              อนึ่ง   ทหารที่เสียชีวิตเนื่องจากการปฏิบัติหน้าที่ราชการ และการเสียชีวิตนั้นมิได้เกิดจากความประมาทเลินเล่อ อย่างร้ายแรง หรือเกิดจากความผิดของตนเองแล้ว ยังได้รับเกียรติให้ใช้ธงชาติคลุมหีบศพ เมื่อจะเชิญศพไปทำพิธีพระราชทานน้ำอาบศพ หรือพิธีรดน้ำศพ หรือในระหว่างการทำพิธีบำเพ็ญกุศลทางศาสนาของแต่ละศาสนา และการเชิญศพไปฝังอีกด้วย และการใช้ธงชาติคลุมศพและหีบศพให้ปฏิบัติดังนี้

 การคลุมศพ   คลุมศพตามความยาวของศพ ให้ขอบธงชาติด้านคันธงชาติอยู่ทางศีรษะของศพ

           การคลุมหีบศพ   คลุมทางด้านขวางของหีบศพให้ชายธงชาติเสมอกับของล่างของหีบศพทั้งสองข้าง

 ระเบียบ,งานศพ,

 ตั้งแต่โบราณกาลมา พระบรมวงศานุวงศ์ พระราชาคณะ ข้าราชการ เมื่อสิ้นพระชนม์ มรณภาพ หรือถึงแก่กรรม จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ พระราชทานน้ำอาบศพ และเครื่องประกอบเกียรติยศศพ เช่น โกศ หีบ เป็นต้น เมื่อถึงเวลาที่จะทำการเป็น,ฌาปนกิจศพ, ก็พระราชทานดอกไม้ธูปเทียน และไฟหลวงไปเผาศพผู้ที่จะได้รับพระราชทาน เกียรติยศ ในปัจจุบันนี้ได้วางระเบียบไว้ว่า ผู้ที่จะได้รับพระราชทานน้ำอาบศพ เครื่องประกอบเกียรติยศศพ และพระราชทานเพลิงศพมีดังนี้ :-

            ผู้ถึงแก่กรรมมีสิทธิขอรับพระราชทานน้ำอาบศพ เครื่องประกอบเกียรติยศศพ และขอพระราชทานเพลิงศพ คือ

                1.   พระสงฆ์ทรงสมณศักดิ์ ตั้งแต่พระครูสัญญาบัตรขึ้นไป

                2.   พระบรมวงศานุวงศ์ ตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป

                3.   ผู้ที่ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์รองเสวกตรี หรือรองอำมาตย์ตรีขึ้นไป

                4.   ข้าราชการพลเรือนสามัญชั้นตรีขึ้นไป

                5.   ข้าราชการฝ่ายทหาร และตำรวจชั้นร้อยตรี ร้อยตำรวจตรีขึ้นไป

                6.   สมาชิกกองอาสารักษาดินแดนที่ได้รับพระราชทานยศ ตั้งแต่ชั้นนายหมวดขึ้นไป

                7.   ผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ตั้งแต่ชั้นเบญจมาภรณ์มงกุฎไทย หรือตติยานุจุลจอมเกล้า หรือจตุตถจุลจอมเกล้าขึ้นไป

                8.   ผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลปัจจุบัน

                9.   พนักงานเทศบาลตรีขึ้นไป

              10. สมาชิสภาผู้แทนราษฎร สามาชิกวุฒิสภา สามาชิกสภาจังหวัด สมาชิกสภาเทศบาล ที่ถึงแก่กรรมในขณะดำรงตำแหน่ง

              11. รัฐมนตรีที่ถึงแก่กรรมในขณะดำรงตำแหน่ง

              12. ผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ เป็นกรณีพิเศษ

            ผู้ที่เคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สามาชิกวุฒิสภา สามาชิกสภาจังหวัด สมาชิกสภาเทศบาล หรือรัฐมนตรี เมื่อถึงแก่กรรม เมื่อพ้นตำแหน่งแล้ว หากได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ดังกล่าว ก็ขอพระราชทานเครื่องประกอบเกียรติยศศพได้

            ในการที่จะขอพระราชทานเครื่องเกียรติยศศพได้ ผู้ถึงแก่กรรมจะต้องถึงแก่กรรมโดยไม่ใช่อัตวิบาตกรรม

            ผู้จะขอพระราชทานน้ำอาบศพ และเครื่องประกอบเกียรติยศศพ จะได้รับพระราชทานเมื่อการศพนั้นจัดในจังหวัดกรุงเทพมหานคร

            ผู้ที่ประสงค์จะขอพระราชทานน้ำอาบศพ และเครื่องประกอบเกียรติยศ จะต้องปฏิบัติดังนี้

            นำดอกไม้ธูปเทียนพร้อมทั้งหนังสือกราบถวายบังคมลาไปยังสำนักพระราชวัง พร้อมทั้งในมรณบัตร ซึ่งสำนักงานพระราชวังได้จัดที่ประดิษฐานพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ไว้ (ภาพถ่ายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เป็นต้น ราชาศัพย์ " พระบรมฉายาลักษณ์" หรือ "พระบรมสาทิสลักษณ์" ก็ได้) ดอกไม้ธูปเทียนที่ใช้มนการนี้ ประกอบด้วยธูปไม้ระกำ 1 ดอก, เทียนขี้ผึ้ง 1 เล่ม, ดอกไม้ 1 กระทง, วางบนพาน และมีคำกราบบังคมทูลตามแบบต่อไปนี้

             วันท........ เดือน........ พ.ศ. .......... ขอเดชะ ฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม

            ดอกไม้ธูปเทียนของข้าพระพุทธเจ้า......... (ชื่อผู้ถึงแก่กรรม)......... ราชอิสริยาภรณ์......... อายุ...... ปี 

 ข้าราชการ... ชั้น......... สังกัด..........................

            ขอพระราชทานกราบถวายบังคมลา.......... ด้วยโรค............. ที่อำเภอ......... จังหวัด............... เมื่อวันที่......... เดือน............ พ.ศ......... เวลา......

             ควรมิควรแล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ขอเดชะ

            หนังสือข้างตนนี้ไม่ต้องลงนาม ผู้นำไป นำขึ้นวางบนพานเบื้องหน้าพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ พร้อมกับดอกไม้ธูปเทียนแล้วถวายความเคารพ เสร็จแล้วเจ้าหน้าที่จะสอบถามรายการต่าง ๆ และกรอกลงในแบบพิมพ์ ในการถึงแก่กรรมนี้ จะไม่ขอพระราชทานน้ำอาบศพ และเครื่องประกอบเกียรติยศศพ จะขอพระราชทานในตอน,ฌาปนกิจศพ,ก็ได้

            ถ้าจะตั้งศพที่วัด การติดต่อวันและการติดต่อเทศบาล เป็นหน้าที่ของเจ้าภาพดำเนินการเอง

            ในการขอพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ และเครื่องประกอบเกียรติยศศพนั้น เข้าใจกันว่า จะต้องสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายมาก ซึ่งเป็นการเข้าใจผิด คำว่า "พระราชทาน" ก็เป็นที่ควรเข้าใจแล้วว่าย่อมไม่มีค่าใช้จ่ายใด ๆ ค่าใช้จ่ายส่วนที่เจ้าภาพจะต้องจ่าย ก็เป็นส่วนนอกออกไปจากที่ได้รับพระราชทาน เช่น ค่าซื้อหีบลองใน ค่าผ้าขาวด้ายดิบ ค่าตั้งศพที่วัด ส่วนเครื่องประกอบเกียรติยศ ตลอดจนเจ้าหน้าที่สำนักพระราชวังที่ไปปฏิบัติพิธีนั้น เจ้าภาพไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย  ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมใด ๆ ทั้งสิ้น ถึงแม้จะเก็บศพไว้นานวัน ถ้าไม่มีความจำเป็นที่จะต้องขอรับหีบ หรือโกศลองนอกไปประกอบศพอื่นดังกล่าวข้างต้นแล้ว สำหรับพระราชวังก็ไม่มาถอนหีบหรือโกศลองนอกออกไป และไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมหีบโกศแต่ประการใดเลย

             เมื่อไปกราบถวายบังคมลา และแจ้งรายการเจ้าหน้าที่แล้ว เจ้าภาพก็นำศพไปยังที่อาบน้ำ เมื่อนำศพไปไว้บนเตียงอาบน้ำแล้ว ก็เปิดโอกาสให้ผู้ที่ประสงค์จะอาบน้ำศพเข้าอาบได้ จนถึงเวลาที่จะพระราชทานน้ำหลวง ซึ่งเป็นสุดท้าย ต่อจากนั้น เจ้าหน้าที่ก็จะได้ทำสุกำศพ

             เมื่อทำกุกำศพเสร็จแล้ว เจ้าหน้าที่จะยกหีบศพหรือโกศขึ้นตั้งผู้ที่อยู่ ณ ที่นั้น ควรยืนแสดงการเคารพ แล้ว  ตั้งแต่เครื่องประดับ และเครื่องประกอบเกียรติยศศพ

            ที่ตั้งนั้นไม่ควรจัดดอกไม้วางไว้บนฝาหีบศพ และไม่ควรจัดดอกไม้ประดับที่หีบศพ เพราะเป็นหีบเกียรติยศอยู่แล้ว ที่หน้าศพไม่ต้องตั้งชั้นลดหรือวางหมอนสำหรับกราบศพ (รวมทั้งไม่ตั้งชั้นลดหน้าโต๊ะพระพุทธรูปด้วย) ถ้าจะจัดเป็นที่กราบก็ควรปูพรมเล็ก ๆ ไว้บนพรมใหญ่อีกชั้นหนึ่ง และไม่ต้องตั้งกระถางธูปสำหรับผู้ไปเคารพศพปักธูป หากศพนั้นเป็นศพเกียรติยศ ก็จะสวดพระอภิธรรมเสียจบหนึ่งก่อน แล้วจึงบังสุกุล หรือสดับปกรณ์ส่วนของเจ้าภาพ

      การสวดพระอภิธรรม

            ศพที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตั้งแต่ประถมาภรณ์ช้าางเผือกขึ้นไป นอกจากเครื่องประกอบเกียรติยศศพดังได้กล่าวมาข้างต้นแล้ว ยังทรงพระกรุราโปรดเกล้า ฯ ให้มีพระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมด้วย จะพระราชทานให้มีสวดกี่คืน สุดแล้วแต่ระดับเกียรติยศศพของผู้ถึงแก่กรรม

            พระที่จะสวดพระอภิธรรมมี 4 รูป การที่กำหนด 4 รูปนั้น เป็นจำนวนน้อยที่สุดของพระสงฆ์ พระภิกษุ 4 รูป จึงจะเป็นสงฆ์ โดยที่เป็นธรรมเนียมนิมนต์พระสงฆ์สวดพระอภิธรรม จะต้องเป็น 4 รูป งานต่าง ๆ   จึงไม่นิยมนิมนต์พระสงฆ์ 4 รูป ความจริงไม่ใช่ข้อห้าม หรือกฎเกณฑ์อะไร งานใด ๆ จะนิมนต์พระเพียง 4 รูป ก็ได้ที่นิยมนิมนต์พระสงฆ์ 5 รูปขึ้นไป ก็เป็นเพียงการเสี่ยงไม่ให้เหมือนสวดพระอภิธรรมศพเท่านั้น

            การสวดพระอภิธรรม แต่ก่อนนี้ มีถวายภัตตาหารเช้าวันรุ้งขึ้นด้วย แต่ปัจจุบันนี้ไม่มีถวายภัตตาหาร คงถวายปัจจัยแทน ศพที่ได้รับพระราชทานพระพิธีธรรม สวดพระอภิธรรม ก็ได้รับพระราชทานเงินสำหรับถวายด้วย พร้อมทั้ง

เจ้าหน้าที่จะจัดเครื่องใช้สักการะสำหรับเจ้าภาพจุดบูชาพระ ทำการสวดพระอภิธรรมด้วย ทั้งนี้เป็นการพระราชทาน

เจ้าภาพไม่ต้องเสียค่าใช่จ่ายใด ๆ ทั้งสิ้น. 

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

แนวทางการเตรียมสำหรับ,งานศพ, งานณาปนกิจศพ

 รถรับศพ 

พนักงานบริการยกศพและรับศพ 

อุปกรณ์ชุดรับศพ (ธูป+เทียน+กระถางธูปธรรมดา+เหรียญบาท) 

อุปกรณ์รดน้ำศพ (พวงมาลัย+กุหลาบ+มะลิ+น้ำอบไทย+ขัดดอกไม้) 

พนักงานอาบน้ำศพ+เปลี่ยนเครื่องแต่งการและแต่งหน้าศพ 

ฉีดยารักษาสภาพศพ (สาเหตุุการเสียชีวิตแบบธรรมชาติ) 

พิธีในวันแรก 

ผ้าแพรคลุมศพ 

หีบฐาน 3 ชั้น พร้อมบุภายในด้วยผ้านวม 

จัดดอกไม้หน้าศพแบบกอผสม 5 กอและดอกไม้หลังหีบ 1 ชุด 

ช่างถ่ายภาพนิ่งพิธีรดน้ำศพ 

เจ้าหน้าที่บรรจุศพลงหีบศพ 

พนักงานอำนวยความสะดวก 

อาหารจัดเลี้ยง 

เครื่องดื่มเลี้ยงแขกในงานพิธีสวดบำเพ็ญกุศล

พิธีสวดบำเพ็ญกุศล 

อาหารไหว้หน้าศพทุกมื้อ (วันละ 3 มื้อ เช้า-กลางวัน-เย็น) 

ผ้าบังสุกุล, เครื่องไทยธรรม และดอกไม้  4 ชุด / คืน  

อาหารจัดเลี้ยง 

เครื่องดื่มเลี้ยงแขกในงานพิธีสวดบำเพ็ญกุศล 

ค่าบํารุงศาลาและสาธารณูปโภค 

พิมพ์ป้ายหน้างาน 4 ป้าย 

พิธีทำบุญเลี้ยงเพลพระในวัน,ฌาปนกิจศพ, 

อาหารเลี้ยงเพลพระ 10-12 รูป 

ผ้าสบง, เครื่องไทยธรรม และดอกไม้  

ผ้าไตรเต็มและเครื่องไทยธรรม 1 ชุด (สำหรับกัณฑ์เทศน์) 

อาหารเลี้ยงแขก 

เครื่องดื่มเลี้ยงแขกในงานพิธีทำบุญเลี้ยงเพลพระ 

พนักงานบริการและอำนวยความสะดวก 

พิธีกร 

พิธี,ฌาปนกิจศพ, 

จัดสวนดอกไม้ตกแต่งเมรุเผาศพ 

ผ้าไตรเต็ม 

ผ้าสบงและเครื่องไทยธรรม (สำหรับสวดหน้าศพ) 

ดอกไม้จันทน์ 

ช่อเชิญ 

ของชำร่วยพร้อมติดสติ๊กเกอร์  ของที่ระลึกพร้อมติดสติ๋กเกอร์

เครื่องดื่มเลี้ยงแขกในงานพิธีฌาปนกิจ (น้ำเปล่า) 

ค่าบำรุงเมรุ / ค่าน้ำมันเผาศพ / ค่าเผาศพ 

พิธีเก็บอัฐิ 

อาหารสำหรับใส่ปิ่นโตถวายพระ 

ผ้าสบง + ดอกไม้ถวายพระ  

สังฆทาน 

พวงมาลัย, กุหลาบ, มะลิ, น้ำอบ, ธูป-เทียน 

ลุ้งอังคาร ใส่อัฐิสำหรับลอยอังคาร พร้อมอุปกรณ์ 

โกศเบญจรงค์ใส่อัฐิ 

เหรียญสำหรับโปรยทาน 

ผ้าขาว และเหรียญบาท 32 เหรียญ (ใช้ในพิธีแปลธาตุ) 

พิธีลอยอังคาร 

พิธีกรสำหรับกล่าวนำลอยอังคาร 

อุปกรณ์ต่างๆที่ใช้ในพิธีลอยอังคาร (10 ชุด) 

- จัดหาวัด / ศาลาสวดศพที่วัด / แจ้งตาย / ขอใบมรณะบัตร ** 

- ติดต่อเจ้าหน้าที่เรื่องการขอใช้สถานที่และอุปกรณ์วัดต่าง* 

- จัดหาญาติเพื่อรับรองแขกผู้มาร่วมงาน*

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 ท่านจะต้องทำอะไรบ้าง เมื่อเป็นเจ้าภาพจัด,งานศพ,

โดย Tum's Day Off (บันทึก) เมื่อวันที่ 6 เมษายน 2012 เวลา 21:59 น.

ที่บอกว่า ท่านจะต้องทำอย่างไรเมื่อต้องเป็นเจ้าภาพจัด,งานศพ, ก็เพราะว่าคงไม่มีใครอยากจัดงานหลอก เพราะนั่นหมายถึงการสูญเสียญาติมิตรไป แต่อย่างไรก็ตามคงไม่มีใครปฏิเสธได้ เพราะการเกิดกับการตายเป้นของคู่กัน

เมื่อมีญาติมิตรเสียชีวิตลง ในฐานะที่เป็นชาวพุทธ สิ่งที่สำคัญก็คือการนำเอาสรีระร่างกายของคนตาย (ศพ) ไปประกอบพิธีกรรมตามประเพณีนิยม และคติธรรมทางพระพุทธศาสนา

กิจที่ต้องทำ  - จัดสถานที่ หรือติดต่อสถาานที่  -ติดต่อใบมรณบัตร -แจ้งญาติ -กำหนดการรดน้ำศพ -กำหนดการบำเพ็ญกุศล สวดพระอภิธรรม -ทำบุญเลี้ยงพระ สวดมาติกา -สวดแจง -เทศน์ และวันเวลาทำการปนกิจศพ

ข้อควรปฏิบัติ - สถานที่ ควรจะเป็นวัด เพราะวัดจะอำนวยความสะดวกหลายประการ เช่น-สถานที่และอุปกรณ์พร้อม ตลอดถึงพนักงาน - พิธีกร -ไม่รบกวนเพื่อนบ้าน (ในกรณีจัดศพที่บ้าน)-ข้อสำคัญวัดเป็นบุญเขต เหมาะแก่การทำความดี

เมื่อเจ้าภาพตัดสินใจนำศพไปตั้งบำเพ็ญกุศลที่วัดแล้ว ควรติดต่อกับเจ้าหน้าที่ของวัด ขอระเบียบการและศึกษาให้เข้าใจเกี่ยวกับระเบียบต่างๆ อย่ามักง่ายต้องติดต่อสอบถามให้ละเอียดเรียบร้อย รวมทั้งค่าใช้จ่ายต่างๆ ว่ามีอะไรบ้างหากสงสัยประการใคควรสอบถามให้เข้าใจ เพื่อขจัดปัญหาภายหน้า

---เมื่อนำศพไปตั้งที่วัดแล้ว พิธีการที่จะต้องปฏิบัติคือ.-- การรดน้ำศพ(จะจัดหรือไม่จัดก็ได้)

- การบรรจุศพเข้าโลง - การตั้งศพ และอุปกรณ์ต่างๆ ที่ต้องใช้ (เป็นหน้าที่ของพนักงานวัด)

- เวลาบำเพ็ญกุศล - สวดพระอภิธรรมแต่ละคืน การจัดไทยทาน - ผ้าบังสกุล ตลอดถึงพิธีต่างๆ ทางวัดจะมีเจ้าหน้าที่ให้การแนะนำ ข้อสำคัญเจ้าภาพต้องปฏิบัติตามกฏระเบียบของวัด ส่วนรายการทำบุญต่างๆ เจ้าภาพต้องระวังอย่าทำเกินฐานะตัวเอง สิ่งไหนทำได้ก็กระทำไป ถ้าเกินความสามารถก็งดเสีย เพื่อไม่ต้องเดือดร้อนภายหลัง

 ข้อควรระวังอีกประการหนึ่งคือ เจ้าภาพไม่ปฏิบัติตามระเบียบของวัด มักอ่างประเพณีต่างๆ จากต่างถิ่นมาใช้แล้วเกิดความไม่เรียบร้อยยุ่งยาก บางครั้งถึงกับทะเลาะกับเจ้าหน้าที่ของวัด เพราะไม่ยึดในหลักการ แต่กลับไปยึดในหลักกวน อ้างโน้นอ้างนี่อยู่เรื่อยไปโดยไร้เหตุผล

วิธีบำเพ็บกุศล

  จุดมุ่งหมายสำคัญของการจัด,งานศพ,คือ การบำเพ็ญเพื่ออุทิศบุญกุศลไปให้ผู้ตาย เจ้าภาพต้องให้ความสำคัญในเรื่องนี้ให้มาก และทำให้ถูกต้องตามหลักธรรมในทางศาสนาด้วย

   พิธีกรรมที่ต้องทำ คือ

- สวดพระอภิธรรม ต้องสวดทุกคืนในระยะเวลาที่ตั้งบำเพ้ญกุศล ไม่ควรงด และไม่ควรจะสวดซ้ำกันหลายชุดเพราะทำให้เสียระเบียบ และเกิดความไม่เรียบร้อย

- การทำบุญหน้าศพ จะมีการถวายภัตตาหารเช้า - เพลในแต่ละวัน (ขึ้นอยู่กับเจ้าภาพว่าจะสามารถทำได้หรือไม่)

- การทำบุญวันเผามีพระสวดพุทธมนต์ - ถวายภัตตาหารพระ - แสดงพระะรรมเทศนา - บังสกุล เป็นต้น

- การทอดผ้าบังสกุลบนเมรุเผา ไม่ควรจัดให้มาก จะทำให้เสียเวลาและงานไม่เรียบร้อย ถ้าจำเป็นไม่ควรเกิน ๕ ไตร ถ้ามากกว่านั้นควรจะถวายในเวลาภัตตาหาร - หลังสวดมาติกา - สวดแจง ให้เรียบร้อย

    ข้อควรปฏิบัติในงานสวดพระอภิธรรมศพ สำหรับเจ้าภาพหรือผู้ไปร่วมงานต้องปฏิบัติตนให้ถูกต้องเหมาะสมคือ เมื่อถึงสถานที่แล้วให้เข้าไปยังสถานที่ตั้งศพ และปฏิบัติดังต่อไปนี้

- ให้กราบพระพุทธรูปที่โตีะบูชา ๓ ครั้ง (ห้ามจุดธูปเทียน เพราะธูปเทียนนั้นเขาจัดไว้เฉพาะเจ้าภาพในการประกอบพิธีเท่านั้น และเจ้าภาพก็ไม่ต้องจุดธูปให้แขกด้วย บางครั้งเจ้าภาพจะจุดให้แขกเอง ทางวัดห้ามก็ไม่ยอมเชื่ออ้างประเพณีอย่างเดียว แต่หารู้ระเบียบปฏิบัติจริง ๆ ไม่ )

- ในกรณีพระสงฆ์นั่งบนอาสน์สงฆ์ เพื่อสวดพระอภิธรรมแล้ว ต้องกราบพระสงฆ์ ๓ ครั้ง (ถ้าพระสงฆ์ยังไม่ลงประกอบพิธี ไม่ต้องกราบ)

- ให้ไปจุดธูป ๓ ดอก แล้วตั้งจิตอธิฐานขอขมาศพ หรือบอกศพว่าตนเองมาร่วมงานขอแผ่บุญอุทิศไปให้ดวงวิญญาณของผู้ตาย เสร็จแล้วปักธูป แล้วกราบ ๑ ครั้ง ในกรณีที่ผู้ตายมีอายุมากกว่า (ถ้าผู้ตายมีอายุน้อยกว่าไม่ต้องกราบ ) เสร็จแล้วกลับไปนั่งที่สมควรแก่ตน

   สำหรับเจ้าภาพพิธีในแต่ละคืน

เมื่อถึงเวลาพระสงฆ์ประจำอาสน์สงฆ์แล้ว พนักงานจะเรียนเชิญเจ้าภาพประกอบพิธี ดังนี้

- จุดเทียน - ธูปที่โตีะหมู่บูชา เสร็จแล้วกราบ ๓ ครั้ง

- จุดเทียน - ธูปที่ตู้อภิธรรม เสร็จแล้วกราบ ๓ ครั้ง

- จุดเทียน - ธูปหน้าศพ เสร้จแล้วกราบ ๑ ครั้ง เสร็จแล้วกลับไปนั่งที่เดิม ตั้งใจสมาทานศิลห้า ฟังพระสวดอย่างสงบ ไม่พูดคุยกันในขณะพระสวด 

   เมื่อพระสวดเสร็จตามระเบียบพิธีแล้ว พนักงานจะเรียนเชิญเจ้าภาพถวายไทยทาน - ทอดผ้าบังสุกุล เสร็จแล้ว กลับไปนั่งที่เดิม พระสงฆ์พิจารณาผ้าบังสุกุล เจ้าภาพประณมมือ พระสงฆ์อนุโมทนา เจ้าภาพกรวดน้ำ (ต้องเทน้ำให้หมดเมื่อพระสงฆ์อนุโมทนาพร้อมกัน ) แล้วประณมมือรับพรจนกว่าจะเสร็จพิธี 

   เมื่อเสร็จพิธีกรรม พระสงฆ์ลงจากอาสน์สงฆ์ พิจารณาศพ เจ้าภาพทุกคนอยู่ในอาการสงบประณมมือจนกว่าพระสงฆ์จะออกจากสถานที่ เสร็จแล้วแขกที่มาร่วมงาน ต้องเข้าไปกราบพระพุทธรูปอีก ๓ ครั้ง กราบศพ ๑ ครั้ง(ไม่ต้องจุดธูป) แล้วลาเจ้าภาพกลับบ้าน 

   สำหรับเจ้าภาพหลังจากส่งแขกเรียบร้อยแล้ว ก่อนกลับก็ปฏิบัติเช่นเดียวกัน ไม่ต้องจุดธูปทิ้งไว้ จะเป็นภาระของเจ้าหน้าที่ เพราะไม่มีผลต่อศพเลย ข้อสำคัญต้องเคารพกฏระเบียบของแต่ละวัด อย่านำเอาความเชื่อของตนเองและคำบอกเล่าของผู้อื่นโดยไร้เหตุผลใดๆ มาอ้าง เพราะจะเป็นเหตุก่อให้เกิดปัญหาตามมา

   ข้อปฎิบัติสำหรับการประกอบพิธี,งานศพ,ที่กล่าวมานี้เป็นเพียงข้อเสนอแนะบางประการ สำหรับผู้สนใจควรใช้ข้อสังเกคุพิธีกรรมต่างๆ และใช้ควาามเชื่อมั่นในตนเอง กล้าทำในสิ่งที่ถูกต้อง ข้อสำคัญควรปรึกษาผู้รู้และปฏิบัติตามคำแนะนำ ก็สามารถก่อประโยชน์ได้ ข้อเสียก็คือ ถ้าไม่สังเกตและมักจะขาดความเชื่อมั่นในตัวเอง แล้วผลสุดท้ายก็ทำตามที่ "เขาว่า" ไทยปนจีนปนฝรั่ง ประเพณีทุกภาคปนกันจนไม่รู้ว่าจะเชื่อ "เขาว่า" อย่างไร ผลสุดท้ายได้แต่ความยุ่งยากวุ่นวายไร้สาระ ขาดทุนขาดบุญเสียทุกอย่าง แล้วจะโทษใครเล่า ถ้าไม่กล่าวโทษตัวท่านเอง  

ขอขอบพระคุณบทความจาก FACE BOOK 

Tum's Day Off 6 เมษายน 2012 .

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

  การจัดการศพ ผู้เสียชีวิต   อย่างไร จึงจะถูกต้อง

พฤศจิกายน 19, 2011,

เห็น ศาสนาอื่น ๆ นั้นใช้ วิธีการ ฝัง กันเป็นส่วนใหญ๋

 แต่ ศาสนาพุทธเรา บางครั้ง ก็ เก็บไว้ บางครั้ง ก็ เผา บางครั้ง ก็ ฝัง

 แท้ที่จริง การจัดการศพ แบบไหน จึงจะถูกต้อง คะ ตามธรรมเนียมชาวพุทธ

๒. ทำไมเมื่อคนเราตายไปจึงต้องมีพิธีการจัด,งานศพ, ต้องไปเคารพศพ อะไรคือวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของการจัด,งานศพ,? 

   ตอบ    พิธีกรรมใน,งานศพ, พระพุทธเจ้าไม่เคยตรัสไว้ว่าจะต้องทำอย่างไร จะจัดหรือไม่จัดก็ได้ เพราะไม่มีประโยชน์อะไรกับผู้ตาย ผู้ตายเมื่อวิญญาณออกจากร่างก็ไปเกิดใหม่ ตามอำนาจของบาป-บุญ ที่ตนได้กระทำไว้ก่อนตาย ผู้อื่นไม่สามารถช่วยอะไรได้

      พิธีกรรมต่างๆใน,งานศพ, พวกสัปเหร่อจะแนะนำไปตามความเชื่อและตามความคิดเห็นของตน แต่ละท้องที่ก็ทำแตกต่างกันไป โดยมีวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของ,งานศพ,ก็คือ เกียรติยศชื่อเสียงของผู้ตาย ของเจ้าภาพ และหวังเพื่อให้ผู้ตายไปสู่ที่ดีๆ อีกอย่างหนึ่งก็เพื่ออาชีพของสัปเหร่อเอง

      ตามริมฝั่งแม่น้ำคงคาในประเทศอินเดีย ตลอด ๒๔ ชั่วโมงทุกวัน จะไม่ว่างจากควันไฟเผาศพเลย แต่ละศพจะมีญาติเพียง ๑ - ๒ คน ช่วยกันเผา เผาเสร็จแล้วก็เอาเถ้ากระดูกโปรยลงแม่น้ำคงคา โดยมีความเชื่อว่าแม่น้ำคงคาสามารถล้างบาปของผู้ตายได้ ไม่ต้องทำพิธีกรรมใดๆ ขณะเดียวกันก็มีสัปเหร่อที่ไม่ต้องจ้าง คือ คุณแร้ง คุณกา คุณนก คุณหนูทั้งหลาย เฝ้าคอยดูอยู่ใกล้ๆ ถ้าญาติจัดการ,งานศพ,ไม่หมด หรือศพไม่มีญาติ ก็จะช่วยจัดการให้เรียบร้อย  

๓. พิธีศพของพระพุทธเจ้าเป็นอย่างไร?

   ตอบ    สำหรับพิธีศพของพระพุทธเจ้านั้น พระอานันทะ(พระอานนท์) เคยถามพระองค์ว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ จะจัดการพระศพของพระองค์อย่างไรพระเจ้าข้า" พระองค์ทรงตรัสว่า "อานันทะ.... เธออย่าเดือดร้อนเลย พวกกษัตริย์เขาจะจัดการเอง"

พระอานันทะก็ทูลถามว่า "ถ้าพวกกษัตริย์จะจัดการ จะให้จัดการอย่างไร?" พระองค์ทรงตรัสว่า "จงจัดอย่างพระศพของพระเจ้าจักรพรรดิ คือ ห่อพระศพด้วยผ้าใหม่ ซับด้วยสำลีสลับกัน ๕๐๐ ชั้น 

แล้วอัญเชิญลงในรางเหล็กที่เต็มไปด้วยน้ำมัน แล้วปิดด้วยฝาเหล็ก พรมด้วยของหอม เผาบนเชิงตะกอน แล้วนำสรีระธาตุบรรจุในสถูปประดิษฐานไว้ในทางใหญ่ ๔ แพร่ง ชนใดบูชาด้วยดอกไม้ของหอม หรือกราบไหว้ด้วยจิตอันเลื่อมใสในพระสถูปนั้น จะเป็นประโยชน์ เป็นความสุขตลอดกาลนาน"

๔. ทำไมใน,งานศพ,ต้องมีการนิมนต์พระภิกษุมาสวดศพ? ทำไมต้องมีการสวดพระอภิธรรม?   

   ตอบ การนิมนต์พระภิกษุมาสวดอภิธรรมใน,งานศพ,นั้น ชาวบ้านจัดกันไปเอง แต่ก็เป็นสิ่งที่ดีที่ได้ทำบุญทำกุศลกับพระภิกษุ เพราะการเห็นสมณะเป็นมงคล

      การสวดอภิธรรมนั้นหวังให้ผู้ตายได้ฟังธรรมขั้นสูง ถ้าผู้ตายเมื่อครั้งยังมีชีวิตอยู่ ไม่สนใจในการบุญการกุศล ไม่สนใจในธรรม ก็ไม่เป็นประโยชน์อะไรในการสวด แต่อภิธรรมยังเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ ถ้าผู้ฟังมีความสนใจฟัง และรู้คำแปล รู้ความหมาย ย่อมเกิดบุญเกิดอานิสงส์จากการฟังนั้น

๕. พิธีศพเท่าที่เห็นมาทำไมเจ้าภาพต้องเลี้ยงเหล้าเลี้ยงเบียร์ ให้กับแขกที่มาในงาน จะเลี้ยงแต่อาหารกับขนมจะได้หรือไม่?   

   ตอบ   เจ้าภาพจะเลี้ยงอะไรก็ได้ไม่ผิด แต่เหล้าเบียร์เป็นสิ่งสมมุติกันว่าดีในสังคมของปุถุชน ถ้าเจ้าภาพไม่เลี้ยงด้วยสิ่งเหล่านี้ เกรงว่าแขกจะติเตียน กลัวจะเสียหน้าซึ่งเจ้าภาพคิดไปเอง ถ้าเจ้าภาพไม่เลี้ยงเหล้าเลี้ยงเบียร์ใครจะทำอะไรได้ 

บัณฑิตยังสรรเสริญว่าเจ้าภาพเป็นคนดี มีศีลธรรม มีกัลยาณธรรม การเลี้ยงด้วยเหล้าเบียร์ยังเป็นผลเสีย คือ มีค่าใช้จ่ายสูง แขกที่กินเหล้าแล้วมักพูดมาก กินหมดขวดแล้วก็อ้อนออดขออีกไม่จบไม่สิ้น เมื่อเมาแล้วอาจเกิดการทะเลาะวิวาทตีกันในงาน อีกอย่างหนึ่งการทำบุญสงเคราะห์คนขี้เมา คือคนทุศีล ย่อมมีผลน้อย มีอานิสงส์น้อย

 ๖. พิธีศพเท่าทีเห็นมา ทำไมต้องมีการเล่นการพนัน?   

   ตอบ   การพนันใน,งานศพ,นี้เป็น กาฝาก เป็นกติกามืดของสังคมไทย ผู้ไม่เคยจัด,งานศพ,จะไม่รู้ แต่เมื่อใดได้จัด,งานศพ,แล้วจะรู้เองว่า มีแขกผู้ไม่ต้องเชิญ คือพวกนักพนัน บุคคลพวกนี้เขาจะรู้ได้เองว่าบ้านไหนมี,งานศพ, เขาจะพากันไปอย่างมากมายโดยมิได้นัดหมาย เหมือนเป็นกระบวนการโดยเจ้าหน้าที่ไม่อาจจัดการอะไรได้ 

เจ้าภาพก็พูดไม่ออก เจ้าภาพจะต้องจำใจต้อนรับขับสู้ บำรุงบำเรอเขาเหล่านั้นด้วยสุรา อาหารต่างๆ และที่หลับที่นอนอย่างดี เสมอด้วยแขกผู้เกียรติที่ได้รับเชิญ 

พวกนักพนันเหล่านี้มักติดต่อกับเจ้าภาพ ขอเป็นเจ้าภาพจัดการ,งานศพ,ต่ออีก ๗วันบ้าง ๑๐วันบ้าง ยิ่งนานยิ่งดี โดยยอมจ่ายค่าป่วยการให้ทุกอย่าง ขอให้เล่นการพนันได้เท่านั้น เพราะถ้าไปเล่นที่อื่นที่ไม่ใช่,งานศพ,ตำรวจจะจับ เจ้าภาพที่เห็นแก่ได้ก็มีอยู่ นี่คือธุรกิจมืดที่มองเห็นได้แต่แก้ไขไม่ได้ของสังคมไทย!

๗. ถ้ามีการทำสถูปเจดีย์เพื่อบรรจุกระดูกไว้ตามวัดจะดีหรือไม่ประการใด?

   ตอบ   พระพุทธเจ้าตรัสว่า "บุคคลผู้ควรบรรจุสถูปเจดีย์มี ๔ บุคคล คือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า๑, พระปัจเจกพุทธเจ้า๑, พระอรหันต์สาวก๑,   

พระเจ้าจักรพรรดิ๑ บุคคลทั้ง ๔ นี้ เกิดขึ้นมาในโลกเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ชนเหล่าใดยังจิตให้เลื่อมใสในสถูปนั้นแล้ว เบื้องหน้าแต่ตายเพราะกายแตก ย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์"   ส่วนพระภิกษุทั่วไปหรือคนทั่วไป ไม่ควรทำสถูปเจดีย์ เพราะทำให้เปลืองที่ทาง มีบางวัดปล่อยให้มีการสร้างเจดีย์เหล่านี้อย่างใหญ่โตและมากมายจนวัดไม่มีที่จะเดิน เพียงเห็นแก่ผลตอบแทนเล็กน้อยจากเจ้าของเจดีย์ แล้วทางวัดต้องคอยดูแลให้เขาจนชั่วนิรันดร์ ไม่คุ้มกับราคาที่ดินทีมีราคามูลค่าสูงเพิ่มขึ้นทุกวัน แทนที่วัดจะมีที่ทางอันร่มรื่นเหมาะแก่การปฏิบัติธรรม

๘. การไปเคารพศพ ไปขอขมาศพ ให้มีการอโหสิกรรมให้กันและกัน ทั้งกายกรรม วจีกรรม และมโนกรรมก็ดี สามารถอโหสิกรรมเลิกการจองเวรได้หรือไม่?

   ตอบ   การเคารพศพ การขอขมาศพ เป็นความดี ถ้าทั้งผู้อยู่และผู้ตายอโหสิกรรม ไม่จองเวรซึ่งกันและกัน เวรก็ระงับได้ แต่ถ้าฝ่ายใดยังจองเวรอยู่ ฝ่ายนั้นก็ยังต้องทุกข์อยู่ 

ที่มา http://www.watkhaohinturn.net/ans_june.htm

ศาสนพิธี

 ๒. ทำบุญงานอวมงคล

     การทำบุญงานอวมงคล หมายถึง การทำบุญเกี่ยวกับเรื่องการตายดังกล่าวแล้ว นิยมทำกันอยู่ ๒ อย่างคือ ทำบุญหน้าศพ ที่เรียกกันว่าทำบุญ ๗ วัน ๕๐ วัน ๑๐๐ วัน หรือทำบุญหน้าวันปลงศพ อย่างหนึ่ง ทำบุญอัฐิหรือทำบุญปรารภการตาย ของบรรพบุรุษ หรือผู้ใดผู้หนึ่ง ในวันคล้ายกับวันตายของท่านผู้ล่วงลับไปแล้วอย่างหนึ่ง ทั้งสองอย่างนี้ มีระเบียบ ที่จะพึงปฏิบัติ ดังนี้

      ก. งานทำบุญหน้าศพ

     พิธีฝ่ายเจ้าภาพ ในงานทำบุญหน้าศพ มีกิจกรรมที่ควรตระเตียมไว้เป็น เบื้องต้น ส่วนใหญ่คล้ายกับงานทำบุญมงคล แต่มีข้อแตกต่างอยู่บางประการ คือ

     ๑. อาราธนาพระสงฆ์สวดพระพุทธมนต์ มีจำนวนนิยม ๘ รูป หรือ ๑๐ หรือกว่า นั้นขึ้นไป แล้วแต่กรณี ในเรื่องอาราธนาพระสงฆ์สำหรับทำบุญงานอวมงคล ไม่ใช้คำอาราธนาว่า ่”ขออาราธนาเจริญพระพุทธมนต์” เหมือนอย่างทำบุญงานมงคล แต่ใช้คำอราธนาว่า “ขออราธนา สวดพระพุทธมนต์”

     ๒. ไม่ตั้งน้ำวงด้าย หมายความว่า ไม่ต้องตั้งภาชนะน้ำสำหรับทำน้ำมนต์ และไม่มี การวงด้ายสายสิญจน์

     ๓. เตียมสายโยงหรือภูษาโยงต่อจากศพไว้ เพื่อใช้บังสุกุลสายโยงนั้น ก็ใช้สายสิญจน์ นั่นเอง แต่ไม่เรียกว่าสายสิญจน์เหมือนงานมงคล เรียกว่า สายโยง ถ้าไม่ใช้สายสิญจน์โยง มีหลักที่ต้องระวังอย่างหนึ่ง คือ จะโยงในที่สูงกว่าพระพุทธรูป ที่ตั้งในพิธีไม่ได้ และจะปล่อย ให้ลาดมากับพื้นที่เดินหรือนั่งก็ไม่เหมาะเพราะสายโยงนี้ เป็นสาย ที่ล่ามโยงออกมาจากกระหม่อม ของศพ เป็นสิ่งเนื่องด้วยศพ จึงต้องล่ามหรือโยงให้สมควร

     ส่วนการปฏิบัติกรณียกิจ ในเมื่อพระสงฆ์มาถึงตามกำหนดแล้วก็คล้ายกับงานมงคล

     สำหรับข้อปฏิบัติในวันเลี้ยงพระ ก็เช่นเดียวกับที่กล่าวแล้วในงานมงคล มีแต่เพียงว่า ในงานมงคล หลังจากพระสงฆ์ฉันเสร็จแล้ว นิยมให้มีบังสุกุล แล้วจึงถวายไทยธรรม เมื่อพระสงฆ์ อนุโมทนาพึงกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลต่อไป

     พิธีฝ่ายภิกษุสงฆ์ ต้องใช้พัดที่เกี่ยวกับ,งานศพ,เป็นเหมาะสม เพราะงานอวมงคล เป็นเรื่องเกี่ยวกับการตายทั้งสิ้น ถ้าไม่มี จะใช้พัดงานอื่นก็ได้ เช่น พัดงานฉลองต่าง ๆ การสวดมนต์ ในงานอวมงคลนี้ (สวดมนต์เย็นและฉันวันรุ่งขึ้น) มีระเบียบนิยมเหมือนกัน ในตอนต้นและตอนท้าย ทุกงาน ต่างกันแต่ตอนกลาง ซึ่งมีนิยมเฉพาะงาน ๆ ดังนี้

     ๑. ทำบุญศพ ๗ วัน สวดอนัตตลักขณสูตร

     ๒. ทำบุญศพ ๕๐ วัน สวดอาทิตตปริยายสูตร

     ๓. ทำบุญศพ ๑๐๐ วัน หรือทำบุญหน้าวันปลงศพสวดธรรมนิยามสูตร

     ๔. ทำบุญศพในวาระอื่นจากที่กล่าวนี้จะสวดสูตรอื่นใดนอกจากที่กล่าวนี้ก็ได้ แล้วแต่ เจ้าภาพประสงค์หรือหัวหน้านำสวด แต่มีธรรมเนียมอยู่ว่า ไม่สวดเจ็ดตำนาน สิบสองตำนาน ธรรมจักร มหาสมัย

     ในการสวดนี้ มีระเบียบปฏิบัติ คือ เมื่อพระหัวหน้าให้ศีลและเจ้าภาพอาราธนา สวดพระปริตรจบแล้ว ไม่ต้องขัด สคฺเค พระทุกรูปประนมมือพร้อมกันแล้ว หัวหน้านำสวด

       ก. นมการปาฐะ (นโม......)

       ข. สรณคมนปาฐะ (พุทฺธํ สรณํ.....)

       ค. ปัพพโตปมคาถาและอริยธนคาถา (ยถาปิ เสลา....)

     พอจบตอนนี้ ทั้งหมดลดมือลง แล้วรูปที่นั่งอันดับ ๓ ตั้งพัดขัดบทขัดของสูตร ที่กำหนด สวดตามงานสูตรใดสูตรหนึ่ง เมื่อขัดจบวางพัด ทุกรูปประนมมือพร้อมกันอีก หัวหน้านำสวดสูตร ที่ขัดนำนั้น จบสูตรแล้ว นำสวดบทท้ายสวดมนต์ของงานอวมงคลต่อ คือ

       ก. ปฏิจจปมุปบาท (อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา....)

       ข. พุทธอุทานคาถา (ยทา หเว....)

       ค. พุทเทกรัตตคาถา (อตีตํ นานฺวาคเมยฺย....)

       ฆ. ภวตุ สพฺพมงฺคลํ....

     ถ้าสวดธรรมนิยามสูตร ใช้สวดติลักขณาทิคาถา (สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจาติ ฯเปฯ เต โลเก ปรินิพฺพุตาติ) ก่อนสวดปฏิจจสมุปบาท

    เมื่อพระสวดมนต์จบแล้ว ถ้ามีการชักผ้าบังสุกุลต่อท้าย เจ้าจะลากสายโยงหรือภูษาโยง แล้วทอดผ้า พอทอดถึงรูปสุดท้าย พระสงฆ์ก็ตั้งพัดพร้อมกัน (อย่าข้าสายโยง หรือภูษาโยง เพราะ จะถือว่าเป็นการข้ามศพ) การตั้งพัดในพิธีชักบังสุกุลของพระให้ใช้มือซ้ายจับพัดแล้วใช้มือ ขวาจับผ้าบังสุกุล

     ในกรณีที่เจ้าภาพบำเพ็ญกุศลเพียงสดมนต์ ไม่มีการเลี้ยงพระ ไม่ต้องสวดบทถวาย พรพระ เมื่อพระสงฆ์รับไทยธรรมแล้ว หากไม่มีการรีบด่วน ในการอนุโมทนาด้วยบทวิเสส อนุโมทนา พึงใช้บท “อทาสิ เม” เพราะศพยังปรากฏอยู่

       ข. งานทำบุญอัฐิ     พิธีฝ่ายเจ้าภาพ พึงจัดตระเตียมทำนองเดียวกับงานทำบุญหน้าศพที่กล่าวแล้ว ทุกประการ ต่างแต่เพียงงานนี้เป็นงานทำบุญหน้าอัฐิหรือรูปที่ระลึกของผู้ที่ล่วงลับ เป็นต้น เจ้าภาพต้องเตรีมที่ตั้งอัฐิหรือที่ตั้งรูประลึกนั้น ๆ ต่างหากจากโต๊ะบูชา จะใช้โต๊ะหมู่หรือโต๊ะอื่นใด ที่สมควรก็ได้ ให้มีออกไม้ตั้งหรือประดับพองามตามแต่จะพึงจัดได้ และตั้งกระถางธูปกับเชิงเทียน ๑ คู่ ที่หน้าโต๊ะอัฐิหรือรูปนั้นด้วยเพื่อบูชา จะใช้พานหรือกระบะเครื่องห้าสำหรับบูชาแทนก็ได้ ข้อสำคัญให้ดูงามเด่นพอควร เป็นใช้ได้

     พิธีฝ่ายภิกษุสงฆ์ ส่วนใหญ่ก็พึงปฏิบัติเช่นเดียวกับงานทำบุญหน้าศพ ต่างแต่ การสวดมนต์ นิยมใช้สูตรอื่นนอกจากอนัตตลักขณสูตร อาทิตตปริยายสูตร และธรรมนิยามสูตร ที่ใช้สำหรับงานทำบุญศพ ๗ วัน ๕๐ วัน ๑๐๐ วัน หรือหน้าวันปลงศพดังกล่าวแล้ว (ในปัจจุบัน สวดธรรมนิยามสูตรก็มี) ทั้งนี้แล้วแต่หัวหน้าสงฆ์ จะกะนัดหมาย หรือเจ้าภาพจำนง หมาย เช่น สติปัฏฐานปาฐะ เป็นต้น

dhammathai.org/practice/practice2.php

,งานศพ, ควรเป็นโอกาสในการทำประโยชน์ส่วนรวม

     "พี่ตาล....จัดการเรื่องพวงหรีดให้ด้วยนะ  ในนามโรงเรียนบ้านพุตะแบก ชมรมครู  สหกรณ์ออมทรัพย์ครู  และก็ตามด้วยโรงเรียนต่าง ๆ ร่วมเป็นเจ้าภาพ" เสียงเจ้านายสาวของฉัน ส่งเสียงมาทางโทรศัพท์

     เช้าวันที่ ๓๑ ตุลาคม ท่ามกลางฝนตกโปรยปราย ฉันจึงต้องทำหน้าที่ ซื้อพวงหรีด ไปเคารพศพคุณพ่อ รวม ๕ พวง เดินทางจากหาดใหญ่ไปสทิงปุระ(สทิงพระ) จนฉันและลูก ๆ ต้องสละพื้นที่รถเก๋งคันงามให้กับพวงหรีดดอกไม้สด จำนวนหลายพวง โดยใช้บริการรถตู้แทน

     เมื่อไปถึง,งานศพ, ฉันพาลูก ๆ เข้าไปกราบคุณพ่อ  พบว่าหน้าหีบศพมีพวงหรีดเฉพาะที่ฉันนำมาเท่านั้น เอาล่ะซี เกิดอะไรขึ้น ก็อยู่ที่ประจวบฯ ฉันเคยเห็น,งานศพ,แต่ละงานมีพวงหรีดเต็มไปหมด จนแทบจะไม่มีที่แขวน

     เมื่อสอบถามพี่น้อง ๆ ก็สรุปความได้ว่า ,งานศพ,ของภาคใต้ไม่นิยมจัด,งานศพ,ด้วยพวงหรีด จัดเพียงดอกไม้เท่านั้น  บางวัดถึงกับตั้งกฏกติกาว่า มิให้ใช้พวงหรีดที่เป็นดอกไม้แห้ง และโฟม โชคดีที่พวงหรีดที่นำไปเป็นประเภทดอกไม้สดทั้งหมด

     ตอนเด็ก ๆ จำได้ว่า พิธี,งานศพ,มักถูกจัดขึ้นที่บ้านผู้ตาย ขนบธรรมเนียมของภาคใต้เรื่องอาหารการกินเป็นเรื่องใหญ่ ,งานศพ, ๗ วัน ฆ่าหมู ฆ่าวัวเป็น ๑๐ ตัว รู้สึกว่างานใดฆ่าหมูฆ่าวัยเยอะเท่าไหร ก็แสดงถึงความยิ่งใหญ่ของงาน นั่นคือประเพณีที่มิอาจเปลี่ยนแปลงเพราะยึดถือกันมาเช่นนั้น

     "ถ้าพ่อตาย ไม่ต้องฆ่าหมู ฆ่าวัว  พ่ออยากไปคนเดียวมากกว่า ไม่ต้องพาวัวพาหมูไปเลี้ยงเป็นฝูง ๆ "  พ่อเคยพูดกับฉันเช่นนี้ ดังนั้นตอน,งานศพ,คุณพ่อ จึงไม่มีการฆ่าหมูฆ่าวัวในงาน แต่ใช้วิธีการสั่งจากตลาดสดทั้งหมด และก็ใช้ปลาเข้ามาช่วยในการปรุงอาหาร ซึ่งต้องใช้งบประมาณที่สิ้นเปลืองอย่างมาก (ใช้หมู ๑๐ ตัว  ปลาอีกครั้งละเป็น ๑๐,๐๐๐)

    ปัจจุบันการจัดพิธีศพ เปลี่ยนไป ส่วนมากจะจัดกันที่วัด เพื่อความสะดวกในทุก ๆ ด้าน การจัดงานในวัด ทำให้เรื่องของการเล่นการพนันลดลงไปได้บ้าง แต่ก็มิใช่ไม่มีเสียทีเดียว เพียงแต่ยังมีความละอายต่อสถานที่อยู่บ้าง

     จริง ๆ แล้ว มองว่า ",งานศพ," น่าจะได้รับการประยุกต์ให้เหมาะแก่ยุคสมัย เกิดประโยชน์อย่างเต็มที่ สิ่งที่ควรทำน่าจะเป็นเรื่องการทำบุญ เคยได้อ่านวารสารวัฒนธรรมไทย ฉบับหนึ่ง จำไม่ได้แล้วเหมือนกันว่าเป็นฉบับใด สรุปได้ว่ามีเนื้อหาในทำนองว่า

    "สิ่งที่ไม่ควรมองข้ามในการจัด,งานศพ, คือ การทำให้,งานศพ,เป็นโอกาสในการทำประโยชน์แก่ส่วนรวม เช่น การบริจาคเงินในนามของผู้ตายสนับสนุน หรือช่วยเหลือผู้ยากไร้ สนับสนุนพระสงฆ์  การบวชหน้าไฟ ของลูกหลานก็ไม่ควรให้ระยะเวลาสั้นเกินไป และควรให้ลูกหลานที่บวชได้ปฏิบัติธรรม อาณาปาณสติภาวนาอุทิศให้ผู้ตาย ส่วนธรรมเนียมของ,งานศพ,ที่จัดหลายวัน ทำให้สิ้นเปลืองไปกับพิธีกรรมที่ไม่จำเป็นก็ควรนำมาทบทวนกันบ้าง"

      การจัดดอกไม้ประดับในพิธีและโรงศพ ไม่ควรให้มากเกินความจำเป็น สำหรับพวงหรีดที่มีผู้ร่วมงานนำมาเคารพ ที่มักนิยมใช้ผ้าขนหนูมาประดิษฐ์หรือดอกไม้สด ถ้ามากเกินไปก็จะกลายเป็นของเหลือใช้ เน่าเสีย หากให้เกิดประโยชน์เต็มที่ในการทำบุญ

 เจ้าภาพอาจสอบถามทางวัดว่าต้องการอะไรหรือเจ้าภาพตั้งใจจะนำของไปบริจาคใคร หรืออาจเขียนแจ้งในบัตรเชิญ หรือ ป้ายกำหนดการ เช่น "ขอเชิญบริจาคพันธุ์ไม้ถวายวัด แทนพวงหรีด" หรือ "ขอเชิญบริจาคหนังสือหรืออุปกรณ์กีฬามอบให้กับโรงเรียน  แทนพวงหรีด" วิธีการแบบนี้ จะช่วยลด "ขยะพวงหรีด" ได้อย่างสร้างสรรค์

      ของแจกใน,งานศพ,  ถ้าพิมพ์เป็นหนังสือธรรมมะก็จะเป็นสิ่งดี  หรือไม่ อาจเปลี่ยไปพิมพ์หนังสือเกียวสุขภาพ  หรืออาจพิมพ์เป็นพจนานุกรมแจกเด็กนักเรียน โดยใช้ภาพผู้ตายเป็นปก ก็เป็นการสร้างสรรค์      เจ้าภาพที่มีทุนน้อย อาจเขียนบรรยายความรู้สึกของการสูญเสียผู้ตายด้วยตนเอง รวมทั้งบรรยายวินาทีสุดท้ายของการเสียชีวิต ลงในกระดาษต้นฉบับ นำไปถ่ายเอกสารแจกใน,งานศพ, ก็สร้างความแปลกใหม่ได้ไม่น้อย หากเจ้าภาพมีทุนมาก อาจแจกเป็นแผ่นซีดีธรรมะก็น่าสนใจ ได้ประโยชน์ไม่น้อย

       สำหรับธรรมเนียมของ,งานศพ,ที่ต้องเปิดฝาโลงให้ญาติได้เห็นผู้ตายเป็นครั้งสุดท้าย ให้ถือว่าเป็นโอกาสที่จะได้ทำมรณสติ ระลึกรู้ถึงความตาย เป็นเรื่องการภาวนาภายในที่ต้องเผชิญกับอารมณ์โศกเศร้าแห่งการพลัดพราก เป็นจังหวะเหมาะในการเรียนรู้ตัวเองอย่างมีสติภายใต้ความโศกเศร้านั้น ให้ถือเป็นปรกติวิสัยของมนุษย์ปุถุชน 

gotoknow.org/blogs/posts/423407 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------